“We gaan het hebben over je leven als meesterwerk, de film van je leven, starring… JIJ! What will your contribution be?” Zo begon het seminar over de zeven eigenschappen van effectief leiderschap naar het boek van Stephen Covey (‘The seven habits of highly effective people’). Het seminar was een van de ‘hoofdacts’ tijdens het workshop-event voor persoonlijke ontwikkeling Perspectief van Volkskrant Banen in de Amsterdamse Beurs van Berlage op 6 oktober jongstleden. Directeur Jan Kuipers van de Nederlandse tak van het Covey-imperium maakte tijdens zijn verhaal af en toe gebruik van ondersteunende filmpjes die een beetje Amerikaans aandeden, maar wel voor wat afwisseling zorgden. Niet dat het verhaal van Kuipers saai was, integendeel. Kuipers is een begenadigd spreker die zijn publiek weet te boeien.
Seven habits
De belangrijkste boodschap van Kuipers: de ‘seven habits’ gaan niet over persoonlijke groei, maar over groei van afhankelijkheid naar wederzijdse afhankelijkheid, via onafhankelijkheid (groei van het ‘ik’). Van slachtoffer naar stuurman, maar wel ecologisch. Voor wie niet bekend is met het boek, volgen hier beknopt de zeven belangrijke eigenschappen om werkelijk effectief te zijn (de instrumenten om je meesterwerk te realiseren):
1 t/m 3: overwinning op jezelf; 4 t/m 6: overwinning met je omgeving
NLP-labels
NLP’ers zullen in het verhaal van Kuipers veel herkenning vinden, alleen hij plakt er wat andere labels op. Kuipers stelt dat we denken dat de wereld is hoe we zien (submodaliteiten, representatiekanalen), maar de wereld is in feite hoe we zijn (patronen, criteria, metaprogramma’s). Kleine veranderingen vinden plaats op gedragsniveau (do), fundamentele op het niveau van ons model van de wereld (logische niveaus; see). Een voorbeeld: Jan wil stoppen met roken maar het lukt hem niet: ‘Maar ja, ik ben ook verslaafd’ (do). Zijn gedrag, doorgaan met roken, bevestigt zijn model van de wereld (see) met als resultaat dat hij inderdaad niet kan stoppen met roken. Je neemt selectief waar: je ziet alleen wat overeenstemt met je model van de wereld.
Keuzevrijheid
Wat de mens onderscheidt van een dier, is dat er tussen stimulus en respons nog wat zit: keuzevrijheid. Deze manifesteert zich in zelfbewustzijn (reflectie), fantasie, geweten (waarden) en onafhankelijke wil. Het taalgebruik dat we hanteren (inclusief non-verbaal) om uiting te geven aan deze keuzevrijheid, verraadt of we onszelf zien als slachtoffer (reactief taalgebruik: dat geldt niet voor mij, zo ben ik nu eenmaal, dat komt door mijn opvoeding/baas/partner/de markt enzovoort) of als doelgericht, zelfstandig en positief. Ook dat is herkenbaar voor NLP’ers.
Prioriteitenmatrix
Een ander belangrijk element in de presentatie van Kuipers was de prioriteitenmatrix. Deze bestaat uit vier vlakken, met op de verticale as belangrijk-niet belangrijk en op de horizontale as urgent-niet urgent. Van linksboven, met de klok mee krijgen we dan:
vlak 1) urgent en belangrijk: noodzaak > managen (crisis, dringend, deadlines, sommige rapporten en meetings)
vlak 2) niet urgent, wel belangrijk: productiviteit en balans > focussen (relaties, plannen, preventie, missie)
vlak 3) urgent, niet belangrijk: teleurstelling, ‘niks opgeschoten’ > minimaliseren (klein leed, onnodige meetings en rapportages, telefoon, mail)
vlak 4) niet urgent, niet belangrijk: verspilling > vermijden (druk doen, vluchtactiviteiten, irrelevante post/mail/telefoon, ontspanning)
De kunst is om zo veel mogelijk in vlak 1 en 2 te blijven. Dat betekent in de praktijk: doelen stellen (Kuipers: ‘Lees ze wekelijks door!’) en organiseren (ontwikkel een systeem om in 1 en 2 te blijven). En: wees integer op het moment van je keuze voor een vlak.
Bianca Minkman (Minkman Journalistieke Producties)
Tip: Heb jij al een abonnement op ons gratis e-zine? Vol met actuele informatie over Leiderschap, Communicatie en Persoonlijke Ontwikkeling. Schrijf direct in. Mijn persoonlijke weblog kun je hier vinden.